10 راه جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان
شاید یکی از مشکلات شما پیدا کردن راه های جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان باشد که ما در این مقاله قصد داریم به این مشکل شما پاسخ کامل و جامع دهیم.زرد شدن برگ ها در گیاهان یکی از رایج ترین چالش هایی بوده که علاقه مندان به گل و گیاه با آن مواجه می شوند. هیچ چیز برای یک گلخانه داران یا خانم خانه ناراحت کننده تر از این نیست که برگ های سبز و شاداب گیاهش ناگهان رنگ خود را از دست بدهد و به زرد شود.
این تغییر ظاهری ساده، در واقع نشانه ای از وجود اختلال در روند طبیعی رشد گیاه است، اختلالی که اگر زود تشخیص داده نشود می تواند به ریزش برگ ها، توقف رشد یا حتی از بین رفتن کامل گیاه منجر گردد. برگ ها نقطه اصلی فتوسنتز در گیاه بوده و سلامت آن ها، ارتباط مستقیمی با توانایی گیاه در جذب نور، تولید انرژی و ادامه حیات دارد. زمانی که برگ ها شروع به زرد شدن می کنند، یعنی تعادل در یکی از نیازهای اساسی گیاه بر هم خورده است.
گاهی دلیل این زردی بسیار واضح است .مثلا آبیاری زیاد یا کم، قرار گرفتن در نور شدید و یا کمبود یک عنصر غذایی می باشد. اما در بسیاری از مواقع علت دقیق مشخص نبوده و نیاز به بررسی مرحله به مرحله دارد. در چنین شرایطی مهم ترین نکته ابتدا مشاهده دقیق و سپس اصلاح تدریجی شرایط نگهداری است. برگ زرد معمولا دیگر به حالت سبز برنمی گردد، اما با شناخت دلیل و حذف عامل مخرب می توان از زرد شدن برگ های جدید جلوگیری کرد و شادابی گیاه را بازگرداند. در ادامه، با مهم ترین راه های جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان آشنا می شوید. پس با ما همراه باشید.
دلایل زرد شدن برگ گیاهان
دلایل زیادی که باعث زرد شدن برگ گیاهان می شوند وجود دارد که در زیر برخی از مهمترین آن ها را خواهیم گفت.
1- تنش ناشی از آبیاری نامناسب
در ادامه مقاله راه های جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان، وقتی ریشه ها آب کمتر یا بیشتر از توانشان دریافت کنند، دیگر نمی توانند مواد را درست منتقل کنند و برگ ها خیلی سریع رنگ خود را از دست می دهند.
2- نور ناکافی یا نور شدید
گیاهانی که نور کم می گیرند، کلروفیل را کمتر تولید می کنند و برگ ها کم رنگ می شوند. در مقابل، نور شدید هم باعث ضعیف شدن بافت برگ و زرد شدن آن می شود.
۳– دمای نامناسب محیط
قرار گرفتن گیاه در فضایی خیلی گرم یا سرد، روند طبیعی فعالیت سلولی را مختل میکند و این اختلال معمولا با زردی برگ خود را نشان می دهد.
4- کمبود مواد غذایی ضروری
وقتی گیاه آهن، نیتروژن یا دیگر عناصر مهم را کم داشته باشد، مواد لازم برای ساخت رنگدانه و رشد برگ ها تامین نمی شود و برگ ها بهتدریج زرد می شوند.
۵– آلودگی ریشه یا محدود شدن فضای رشد
اگر خاک فشرده باشد، ریشه آسیب دیده باشد یا گلدان کوچک شده باشد، گیاه نمی تواند تنفس یا تغذیه درستی داشته باشد و نتیجه آن زردی برگ است.
۶-حمله آفات و حشرات ریز
آفات شیره گیاه را مصرف می کنند و انرژی برگ ها کاهش می یابد. این کاهش انرژی معمولا خود را به شکل زرد شدن نشان می دهد.
۷– مصرف بیش از حد کود
کود زیاد نمک خاک را افزایش می دهد و ریشه را دچار سوختگی می کند و در نتیجه برگ ها نیز در واکنش به این آسیب زرد و خشک می شوند.
۸– شوک ناشی از تغییر محیط
جابجایی گیاه، تغییر گلدان یا عوض کردن ناگهانی نور محل، به گیاه استرس وارد می کند و بخشی از برگ ها زرد می شوند تا گیاه با شرایط جدید سازگار شود.
۹– آلودگی هوا یا مواد شیمیایی
برگ هایی که در معرض دود، اسپری ها یا بخار مواد شوینده قرار می گیرند، توان تنفس طبیعی شان کاهش یافته و زرد می شوند.
۱۰– پیر شدن طبیعی برگها
برخی برگ ها پس از کامل شدن چرخه زندگی شان، به طور طبیعی زرد و سپس خشک می شوند که این موضوع بخشی از روند طبیعی رشد گیاه است.
۱۰ مورد از راه های جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان
همانطور که از دلایل زرد شدن برگ ها گفتیم، برای جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان نیز راه هایی وجود دارد که در ادامه اشاره خواهیم کرد.
۱– آبیاری اصولی و البته منظم
آبیاری صحیح مهم ترین و در عین حال چالش برانگیزترین بخش نگهداری گیاهان می باشد. بسیاری از افراد تصور میکنند که آب بیشتر مساوی با رشد بیشتر است، اما حقیقت برعکس است. آبیاری بیش از اندازه موجب خواهد شد فضای خالی بین ذرات خاک که باید در اختیار اکسیژن باشد، با آب پر شود. در نتیجه ریشه دچار خفگی می شود، جذب مواد مغذی مختل می گردد و زمینه برای پوسیدگی ریشه فراهم می شود. ریشه آسیب دیده توانایی رساندن آب و مواد لازم به برگ ها را از دست می دهد و برگ ها کم کم زرد، پژمرده و در نهایت خشک می شوند.
از طرف دیگر آبیاری کم نیز گیاه را تحت تنش قرار می دهد. زمانی که گیاه با کمبود آب مواجه می شود، برای حفظ بقای خود، ابتدا برگ ها را قربانی می کند. ابتدا برگ ها شروع به زرد شدن می کنند تا میزان تعرق کاهش یابد و گیاه بتواند آب را برای بخش های اصلی مانند ریشه و ساقه ذخیره کند.
راه حل های حرفه ای
-قبل از هر آبیاری، رطوبت خاک را بررسی کنید.
بهترین روش فرو بردن انگشت تا یک بند انگشت در خاک است. اگر رطوبت حس کردید، گیاه را آبیاری نکنید.
-برای گیاهان حساس، از رطوبت سنج استفاده کنید.
این ابزار میزان دقیق رطوبت لایه های پایین خاک را نشان می دهد.
-به زهکشی توجه کنید.
وجود چند سوراخ خروج آب در کف گلدان ضروری است. همچنین از خاک سبک استفاده کنید تا آب اضافی سریع تر خارج شود.
-آبدهی را بر اساس فصل تنظیم کنید.
گیاهان در زمستان به آب کمتر و در تابستان به آب بیشتری نیاز دارند.
۲– کنترل نور و جلوگیری از نور کم یا زیاد
نور یکی از پایه ای ترین عوامل فتوسنتز است. زمانی که گیاه در محیط کم نور قرار می گیرد، برگ ها برای تولید انرژی بیشتر تلاش می کنند و این فشار باعث کاهش کلروفیل و زرد شدن برگ ها، به ویژه برگ های پایینی می شود. از سوی دیگر قرار گرفتن طولانی مدت در نور شدید باعث سوختگی، ایجاد لکه های زرد یا قهوه ای و کاهش سلامت کلی برگ ها میشود.
راه حل مشکل
-قرار دادن گیاه در نور غیرمستقیم ملایم
بهترین مکان برای بیشتر گیاهان و جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان، کنار پنجره ای است که نور از پشت پرده عبور می کند.
-استفاده از لامپ رشد برای فضاهای کم نور
نور مصنوعی مخصوص گیاهان می تواند کمبود نور طبیعی را جبران کند و به حفظ رنگ سبز برگ کمک کند.
-ایجاد سایه برای جلوگیری از نور مستقیم
بسیاری از گیاهان برگ نازک مثل حسن یوسف، پتوس و آگلونما توان تحمل نور شدید را ندارند و باید با پرده یا سایه بان محافظت شوند.
۳– تثبیت دما و جلوگیری از شوک حرارتی
تغییرات ناگهانی دما یکی از عوامل کمتر شناخته شده اما بسیار موثر در زرد شدن برگ ها است. گیاهان آپارتمانی اغلب گیاهان مناطق گرمسیری هستند و نوسانات دمایی آن ها را دچار شوک می کند. سرما می تواند باعث بی حسی ریشه، کاهش جذب آب و در نهایت زردی برگ ها شود. گرمای بیش از حد نیز باعث تبخیر سریع رطوبت و تنش خشکی خواهد شد.
راه حل ها
-گلدان را دور از منابع گرمایشی و سرمایشی قرار دهید.
کولر گازی، بخاری، شوفاژ و حتی باد سرد پنجره ها می توانند به سرعت به گیاه آسیب بزنند.
-در روزهای گرم از پرده یا سایه استفاده کنید.
-از جابجایی ناگهانی گیاه بین محیط سرد و گرم خودداری کنید.
مثلا انتقال گیاه از بالکن سرد به اتاق گرم در یک لحظه ممکن است باعث شوک شدید شود.
4- تغذیه صحیح و تامین عناصر مهم (نیتروژن، آهن، منیزیم)
در ادامه موضوع راه های جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان، نوبت به بحث تغذیه است. یک گیاه سالم باید به طور منظم مواد مغذی دریافت کند. کمبود نیتروژن باعث زرد شدن برگ های قدیمی تر می شود، زیرا گیاه برای جبران کمبود، نیتروژن را از برگ های پیر به جوان منتقل می کند. کمبود آهن معمولا با رگبرگ های سبز و زمینه زرد در برگ های جوان دیده می شود. منیزیم نیز در ساخت کلروفیل نقش اساسی دارد و کمبود آن به زرد شدن برگ ها به ویژه در حاشیه برگ منجر می شود.
راه حل های این مشکلات
-استفاده از کود کامل NPK
هر ۳ تا ۵ هفته یک بار برای تقویت رشد گیاه
-افزودن کلات آهن
برای جلوگیری از زرد شدن برگ های جوان
-استفاده از نمک اپسوم (منیزیم)
برای گیاهانی که نیاز بالای منیزیم دارند.
-تنظیم PH خاک
خاک باید به محدوده مناسب برای جذب عناصر غذایی باید نزدیک شود. خاک های خیلی اسیدی یا قلیایی جذب مواد را مختل می کنند.
۵– جلوگیری از کوددهی بیش از حد
کوددهی بیش از حد یکی از اشتباهات رایج افراد تازه کار است. گیاهان نمی توانند مقدار زیاد کود را تحمل کنند و این امر باعث انباشته شدن نمک در خاک و آسیب مستقیم به ریشه ها می شود. نتیجه این اتفاق، زرد شدن برگ ها، سوختگی لبه ها و کاهش رشد است.
راه حل های این مشکل
-ماهی یک بار کوددهی کافی است.
-در صورت کوددهی بیش از حد، خاک را با آب فراوان بشویید.
این روش به خارج شدن نمک های اضافی کمک می کند.
-در صورت آسیب شدید، خاک را تعویض کنید.
تعویض خاک بهترین راه برای نجات گیاه از مسمومیت تغذیه ای است.
۶– کنترل آفات (کنه، شته، شپشک آردی)
آفات اغلب به صورت پنهانی در پشت برگ ها یا روی ساقه ها شروع به فعالیت می کنند. آن ها با مکیدن شیره گیاه باعث ضعف عمومی، توقف رشد و زرد شدن برگ ها می شوند. در برخی موارد نیز آفات منجر به لکه های زرد یا سوراخ های ریز روی برگ ها می شوند.
راه حل های این مشکل
-بررسی دقیق برگ ها با ذره بین یا نور مناسب
-استفاده از اسپری آب و صابون ملایم
-بهکارگیری روغن چریش، محلول های ارگانیک یا سموم مخصوص
-ایزوله کردن گیاه آلوده
7- بررسی کیفیت خاک و جلوگیری از فشردگی خاک
خاک فشرده یکی از مشکلات پنهانی است که ریشه را از اکسیژن محروم می کند. در چنین خاکی آب و هوا نمی توانند آزادانه جریان پیدا کنند و ریشه دچار خفگی می شود. نتیجه این حالت، زرد شدن برگ ها و کاهش رشد است.
راه حل های
-تعویض خاک هر ۶ تا ۱۲ ماه
برای حفظ کیفیت بستر
-استفاده از خاکهای سبک و استاندارد
شامل پرلیت، کوکوپیت و پیت ماس
-زیر و رو کردن سطح خاک هر چند ماه یک بار
برای جلوگیری از فشردگی بیش از حد
۸– هرس برگ های کاملا زرد
برگ های زرد دیگر به حالت اول برنمی گردند و وجود آن ها فقط انرژی گیاه را تلف می کند. با حذف این برگ ها، انرژی گیاه صرف برگ های سالم و شاخه های جدید می شود.
راه حل این مورد
-استفاده از قیچی استریل
برای جلوگیری از انتقال بیماری و جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان
-برش از بخش سالم گیاه
بدون آسیب زدن به بافت زنده
نتیجه گیری پایانی
در این مقاله با موضوع راه های جلوگیری از زرد شدن برگ گیاهان، سعی شد اطلاعات جامعی به شما داده شود. زرد شدن برگ گیاهان تنها یک مشکل ظاهری نبوده و نشانه ای از برهم خوردن تعادل طبیعی در زندگی گیاه است. با بررسی مرحله به مرحله عواملی مانند آب، نور، دما، خاک، آفات و تغذیه می توان علت این زردی را به درستی تشخیص داد و اقدامات لازم را انجام داد. برگ هایی که کامل زرد شده اند، مجددا سبز نخواهند شد ولی با اصلاح شرایط، برگ های جدید سالم و شاداب رشد خواهند کرد و گیاه شما دوباره سرحال خواهد شد.
مهم ترین نکته در مراقبت از گیاهان، صبر و توجه است. هر گیاه با زبان خود پیام هایی به ما می دهد و زرد شدن برگ یکی از همین پیام ها برای ما است. با شناخت این نشانه ها می توانید محیطی سالم برای رشد و زیبایی گیاهان خود فراهم کنید.
سوال متداول درباره زرد شدن برگ گیاهان
آیا برگ زرد دوباره سبز می شود؟
خیر. وقتی برگ کاملا زرد می شود یعنی بافت آن توانایی تولید کلروفیل را از دست داده است. در این مرحله برگ قابل احیا نیست و بهتر بوده برای جلوگیری از اتلاف انرژی، آن را از گیاه جدا کنید.
چرا برگ های پایین گیاه زرد می شوند؟
این مشکل معمولا به دلیل نور کم یا کمبود نیتروژن رخ می دهد، زیرا گیاه در شرایط کمبود منابع ابتدا برگ های قدیمی تر را قربانی می کند. البته اگر فقط چند برگ پایینی زرد می شود، می تواند یک روند طبیعی و مرتبط با پیری برگ ها باشد.
بهترین زمان آبیاری گیاهان چه موقع است؟
بهترین زمان اول صبح است. در این زمان دما متعادل است و گیاه فرصت دارد تا در طول روز رطوبت اضافی را تبخیر کند. این کار احتمال رشد قارچ و پوسیدگی ریشه را نیز کاهش می دهد.
چه زمانی باید خاک گلدان را عوض کرد؟
به طور معمول هر ۶ تا ۱۲ ماه یک بار کافی است. اما اگر خاک خیلی فشرده شده، بوی نامطبوع می دهد یا آب پس از آبیاری روی سطح می ماند و جذب نمی شود، زمان تعویض خاک زودتر از موعد فرا رسیده است.